Python Programlama Dili

istihza.com’daki belgelerin Sphinx adlı yazılım kullanılarak üretildiğini daha önceden duyurmuştum. Ancak orada da bahsettiğim gibi Sphinx adlı yazılım, URL’leri üretirken, içinde Türkçe karakterler geçen başlık adlarını oldukça okunaksız bir hale sokuyor. Mesela “Python Nasıl Çalıştırılır?” gibi bir başlığı, http://www.istihza.com/py3/hakkinda.html#python-nas-l–al-t-r-l-r biçiminde bir URL’ye dönüştürüyor…

Bu durumun sebebi aslında doğrudan Sphinx’in kendisi değil. Bu sorun Sphinx’in yararlandığı Docutils adlı yazılımdan kaynaklanıyor. Sphinx’teki html URL’lerinin nasıl görüneceğini, Docutils içinde yer alan “nodes” adlı bir modül belirliyor. Bu işin asıl sorumlusu ise “nodes” modülü içindeki “make_id()” adlı bir fonksiyon…

“make_id()” adlı fonksiyon “string” adlı bir parametre alıyor. Bu fonksiyonun görevi, kendisine parametre olarak verilen karakter dizisini alıp bu karakter dizisinden bir “tanımlayıcı” (identifier) üretmek.

Bu “nodes” modülü içinde “_non_id_chars” adlı bir değişken belirlenmiş:

_non_id_chars = re.compile('[^a-z0-9]+')

Buradaki düzenli ifade yardımıyla, tanımlayıcı olamayacak karakterler ayıklanıyor. Buna göre eğer bir karakter, sayı veya harf değilse bir tanımlayıcı olarak adlandırılamıyor. Bu süzgeç doğal olarak Türkçe karakterleri dışarıda bırakıyor…

“make_id()” adlı fonksiyon, bu “_non_id_chars” değişkeniyle belirlenen karakterlerin yerine “-” işaretini koyuyor. Bu işi de “make_id()” içindeki şu satır hallediyor:

id = _non_id_chars.sub('-', ' '.join(string.lower().split()))

Dolayısıyla yukarıdaki düzenli ifadenin ayıkladığı karakterler çıktıda “-” işaretiyle gösteriliyor…

İşte Sphinx de bu “make_id()” fonksiyonunun ürettiği tanımlayıcıları URL adlarını belirlemede kullandığı için, Türkçe karakterler barındıran URL adları epey okunaksız bir hale geliyor.

Ben istihza.com’daki belgeleri Sphinx’le üretirken, bu sorunu çözmek amacıyla, “make_id()” fonksiyonuna ufak bir ekleme yaptım. Fonksiyona eklediğim kod parçasını şuraya yapıştırdım:

http://paste-it.net/public/ub37a24/

Eğer bu kodları yama olarak almak isterseniz şuraya bakabilirsiniz:

http://www.istihza.com/denemeler/turkish.patch

Bu kod parçası, URL’lerdeki Türkçe karakterlerin yerine ASCII-benzerlerini koyuyor. Mesela “ş” yerine “s” harfi, “ç” yerine “c” harfi, “ı” yerine “i” harfi gibi… Böylece “python-nas-l–al-t-r-l-r” yerine daha okunaklı bir ifade olan “python-nasil-calistirilir” ifadesini elde ediyoruz.

Bu durumdan ben Docutils geliştiricilerini haberdar ettim. Kodları da kendilerine gösterdim. Docutils geliştiricileri, bu sorunun farkında olduklarını ve Docutils’in svn’deki sürümünde bu sorunu giderdiklerini söyledi. Tabii svn’deki sürüm sadece Türkçe karakterleri değil, İngilizce dışındaki başka dillere ait özel karakterleri de içeriyor…

Eğer Sphinx’teki Türkçe sorununa hızlı bir çözüm arıyorsanız yukarıda verdiğim kodları kullanabilirsiniz. Bu kodları Docutils içindeki “nodes.py” adlı dosyada yer alan “make_id()” adlı fonksiyonun içine yerleştireceksiniz. Kodları “make_id()”  fonksiyonu içindeki “id” tanımlamalarından hemen önce yazıyoruz.

istihza Python, Teknik docutils, nodes, sphinx, türkçe