Eğer Gnome 3′ün neye benzediğini merak ediyorsanız, aslında  bu masaüstü ortamının öntanımlı olarak geleceği zamanı beklemenize gerek yok. Şu anda da bu masaüstü ortamını test etme imkanına sahibiz. Ancak şu uyarıyı yapmadan geçmeyelim:

Bu işlemi yapmadan önce önemli bilgilerinizi yedeklemeyi unutmayın. Ne de olsa Gnome 3 henüz geliştirme aşamasında… Yani aşağıda anlatacağım işlemleri yaptıktan sonra bilgisayarınız açılmazsa, “istihza bilgisayarımı bozdu!” demeyin… Sorumluluk tamamen size ait!..

Şimdi Gnome 3′ü Ubuntu’nun Karmic Koala adlı sürümüne nasıl kuracağınızı anlatmaya çalışacağım. Ancak dilerseniz bu işleme başlamadan önce yeni bir kullanıcı oluşturun ve kurma işlemlerini bu yeni kullanıcı ile yapın. Böylece ana kullanıcıyı çok fazla etkilememiş olursunuz… Bu arada, yeni kullanıcıyı oluştururken ona program ekleme/kaldırma yetkisi vermeyi unutmayın… Yetkisiz bir kullanıcıyla istediğimiz işlemleri yapamayız…

Yeni kullanıcıyı oluşturduktan ve ona gerekli yetkileri verdikten sonra bilgisayarı bu yeni kullanıcı hesabıyla açın. Ardından şu komutu vererek gnome-shell adlı paketi kurun:

sudo aptitude install gnome-shell

Gnome-shell, yeni Gnome 3 sürümünün özünü oluşturur. Bu uygulama, Gnome kullanıcısı ile sistemin arkaplanı arasındaki bir arayüz gibidir. Yani bilgisayarımızda kurulu olan programlara nasıl erişeceğimizi belirler. Bu yönüyle Gnome 2′deki üst panelin yerini alır…

Yukarıdaki komut gnome-shell’i sistemimize kurar. Gnome 3′ü test etmeye başlamak için yapmamız gereken tek şey ALT+F2′ye basıp açılan pencereye şu komutu yazmaktır:

gnome-shell –replace

Bu komutu verdikten sonra şuna benzer bir ekranla karşılaşmış olmalısınız (Resimleri daha net görebilmek için resimlerin üzerine tıklayabilirsiniz):

Gördüğünüz gibi, Gnome 3′te alt panel yok. Bu yeni masaüstünde bütün işlevler üst paneldeki “Activities” adlı menünün içinde toplanmış durumda. “Activities” menüsünün içeriğine ulaşmak için sol üst köşede görünen “Activities” düğmesine tıklayabilirsiniz. Ya da fare imlecini sol üst köşeye çarptırarak da aynı etkiyi elde edebilirsiniz. Activities menüsüne girdiğimizde şöyle bir ekranla karşılaşıyoruz:

Activities menüsüne girdiğimizde ekran ikiye bölünüyor. Ekranın sol tarafında “Applications“, “Places” ve “Recent Documents” adlı üç yeni menü görüyoruz. Bu üç menünün her biri bizi bilgisayarımızın farklı bir alanına ulaştırıyor. Applications menüsü içinden bilgisayarımızdaki programlara; Places menüsü içinden bilgisayarımızdaki önemli dizinlere; Recent Documents menüsü içinden ise son kullandığımız belgelere erişebiliriz. Ayrıca en tepede gördüğümüz “Find” adlı arama kutucuğu ise bilgisayarımızdaki uygulamalara kolayca ulaşabilmemiz için tasarlanmış. Oraya mesela “firefox” yazarak, Firefox internet tarayıcısına ulaşabiliriz.

Applications adlı menünün sağ tarafında görünen “More” adlı düğme ise bilgisayarımızdaki bütün uygulamalara erişebileceğimiz bir liste açar bize…

Dikkat ettiyseniz, yukarıdaki ekran görüntüsünde sağ alt köşede bir artı düğmesi görünüyor. Bu düğmeye bastığınızda yeni bir masaüstü çalışma alanı açılacaktır.

Oluşturduğunuz yeni çalışma alanını kaldırmak için, yukarıdaki ekran görüntüsünden çalışma alanı üzerinde görünen eksi düğmesine basabilirsiniz…

Eğer Gnome 3′ü sisteminize başarıyla kurduysanız, bu yeni masaüstü ortamını biraz kurcalayın. Aslında oldukça mantıklı bir şekilde tasarlandığını göreceksiniz. Ben bu yeni masaüstü ortamını beğendiğimi söyleyebilirim. Yeniliklerin, en azından KDE4′teki kadar yıkıcı olmaması benim açımdan sevindirici bir durum… Muhtemelen ilerleyen günlerde Gnome 3 yeni özellikler ve yetenekler kazanacak. O günler geldiğinde bu yeni masaüstü ortamını daha sağlıklı bir şekilde değerlendirme imkanımız olacak.

Son bir ekran görüntüsü ile bu yazıyı kapatalım:

sudo apt-get update

sudo apt-get upgrade

Ancak daha sonra “aptitude” sistemi yavaş yavaş “apt”ın yerini almaya başladı. Aptitude daha gelişmiş ve esnek bir sistem olduğu için paketleri artık şu şekilde güncellemeniz öneriliyor:

sudo aptitude update

sudo aptitude safe-upgrade

Aslında Aptitude’nin ncurses tabanlı bir arayüzü vardır. Ama konsolda “aptitude” komutunu tek başına vermedikçe bu arayüz karşınıza çıkmaz. Yani yukarıdaki komutları verdiğinizde bütün sistem konsol üzerinden metin tabanlı olarak güncellenecektir…

Ancak Karmic Koala sürümüyle birlikte bu sistemde ufak bir değişiklik yapıldı.

sudo aptitude update

sudo aptitude safe-upgrade

komutlarını verdiğinizde normal olarak karşınıza yine şöyle bir ekran geliyor:

Burada “E” tuşuna basıp ilerlediğinizde karşınıza aşağıdaki gibi bir ekran gelecek. İşte bu ekran Karmic Koala ile gelen bir yenilik. Aslında dediğimiz gibi, bu ekran her zaman mevcuttu, ama biz bu ekrana özellikle istemedikçe ulaşamıyorduk. Artık bu ekran aptitude ile yaptığımız güncellemelerde karşımıza çıkacak:

Bir önceki ekranda “E” tuşuyla güncellenmesini onayladığımız paketleri kurma işlemine geçebilmek için bu ekranda “g” tuşuna basmamız gerekiyor. Eğer bu ekrandan çıkmak istersek “q” tuşuna, güncelleme işlemini tekrarlamak istersek “u” tuşuna basıyoruz. Biz burada paket güncellemek istediğimiz için “g” tuşuna basıyoruz. Aptitude aynı ekranda güncellemeleri tek tek indirmeye başlayacaktır:

Güncellenecek paketlerin indirilme işlemi bittikten sonra Ubuntu tekrar konsola dönüp kalan işlemleri bitirecek ve karşımıza şöyle bir ekran getirecek:

Bu ekranda gördüğünüz gibi, devam edebilmek için “enter” tuşuna basmamız gerekiyor. Uslu uslu “enter” tuşuna basıp ilerliyoruz. Bu tuşa basmamızla birlikte aptitude son kez, son rötuşları atmak için karşımıza gelecektir:

Bu ekranın da işini tamamlayıp kapanmasının ardından yine konsola dönüyoruz. Artık güncelleme işlemi tamamlandığı için isterseniz konsolu kapatıp siz de işinize bakabilirsiniz.

Ben de Ubuntu’nun bu yeni sürümünü test etmek için, bir önceki kararlı sürüm olan “Jaunty Jackalope”nin yanına Karmic Koala’yı da kurmuştum. Yeni sürümün geliştirme sürecinin sonlarına yaklaşılmasıyla birlikte ben de yavaş yavaş pılımı pırtımı toplayıp Karmic Koala’ya taşınma işlemlerine başladım. Dediğim gibi, Karmic Koala şu anda Alfa aşamasının sonuncu basamağında. Ama henüz bu sürüm alfa aşamasında olsa da, son derece kararlı çalıştığını gönül rahatlığıyla söyleyebilirim.

Ayrıca eski Jaunty Jackalope sürümünden yeni Karmic Koala sürümüne, güncelleme yoluyla güvenli bir şekilde geçmek de mümkün. Bunun için;

sudo update-manager -d

komutunu vermek yeterli olacaktır. Ubuntu eski sürümden yeni sürüme geçiş için sizi yönlendirir. Ancak ben sıfırdan kurulumları her zaman daha çok sevmişimdir. O yüzden Karmic Koala’nın kararlı sürümü çıktığında da (muhtemelen) temiz bir kurulum yapmayı tercih edeceğim…

Karmic Koala’nın Sürüm Adayı 22 Ekim 2009 tarihinde yayımlanacak. Asıl sürüm olan Ubuntu GNU/Linux 9.10‘un çıkış tarihi ise 29 Ekim 2009. Yani tam 1 ay sonra Ubuntu’nun bu en gelişmiş sürümünün kararlı halini kullanmaya başlayabileceğiz.

Yeri gelmişken Ubuntu’nun şimdiye kadar çıkarmış olduğu sürüm adlarına da şöyle bir bakalım:

Warty Warthog

Hoary Hedgehog

Breezy Badger

Dapper Drake

Edgy Eft

Feisty Fawn

Gutsy Gibbon

Hardy Heron

Intrepid Ibex

Jaunty Jackalope

Karmic Koala

Ubuntu, sürümlerini adlandırırken, aynı harfle başlayan iki kelime belirliyor. Formül şöyle: Sıfat + Hayvan Adı. Ayrıca “Breezy Badger” adlı sürümünden itibaren de sürüm adlarını alfabe sırasına göre diziyor… Şu ana kadar sadece “A” ve “C” harfleri kullanılmadı sürüm adlarında… Bu mantığa göre “Karmic Koala”dan sonraki sürümün adı da “L… L…” şeklinde olmalı. Zaten gerçekten de öyle. Ubuntu’nun Karmic Koala’dan sonra çıkacak sürümünün kod adı “Lucid Lynx” ve sürüm numarası 10.04 olacak…

Karmic Koala, şimdiye kadar yayımlanmış Ubuntu sürümleri içinde en hızlı açılanı… Bunun dışında, Karmic Koala’nın başka güzel yanları da var…

Karmic Koala resmi olarak Python 2.6.2 sürümü ile birlikte geliyor. Depolardaki son Python sürümü ise 3.1. Dolayısıyla Ubuntu, Python gelişimini başabaş takip ediyor diyebiliriz. Ayrıca Python 3.1′e uyumlu Tkinter ve IDLE paketi de depoda yer alıyor.

Benim istihza.com’daki belgeleri üretmede kullandığım Sphinx yazılımının depodaki sürümü 0.6.2. Sphinx’in son kararlı sürümü ise 0.6.3. O yüzden ben depodaki Sphinx’i kurmak yerine, kararlı son sürümü kaynaktan derlemeyi tercih ediyorum. Bunun dışında, devasa paket depoları sayesinde Ubuntu’da genel olarak program bulmak konusunda sıkıntı yaşamıyoruz. Ayrıca Ubuntu dünya çapında kabul görmüş bir dağıtım olduğu için, program yazarları, yazdıkları programların .deb paketlerini de yayımlıyor çoğunlukla.

En başta da söylediğim gibi, Karmic Koala henüz Alfa aşamasının sonuncu basamağında. O yüzden eğer bilgisayarınızda çok önemli işler yapıyorsanız bu sürümü kurmak yerine kararlı sürümü beklemelisiniz. Ancak kendi tecrübelerime dayanarak, Karmic Koala’nın bu Alfa aşamasında bile son derece kararlı göründüğünü söyleyebilirim. Ben şu anda Jaunty Jackalope ve Karmic Koala’yı birlikte kullanıyorum. Henüz Jaunty Jackalope’ye dönmemi gerektirecek bir problemle karşılaşmadım Karmic Koala’da…

Bu arada, Karmic Koala’nın en büyük yeniliklerinden bir başkası da GRUB2 ile birlikte gelmesi. GRUB2, eski GRUB’a göre oldukça gelişmiş özellikler sunuyor. Ancak yeni GRUB2 eski GRUB’a göre kullanım açısından biraz zor. GRUB2 konusuna başka bir yazıda değineceğim. Ama şimdilik “menu.lst” dosyasının yerinde yeller estiğini söylemekle yetineyim…

1. Bir komut satırı açıyoruz.

2. /mnt klasörü içinde “parmak” adlı bir klasör oluşturuyoruz:

sudo mkdir /mnt/parmak

3. Parmak belleği USB girişine takıyoruz ve aldığımız DBus hatasını görmezden geliyoruz.

4. Parmak belleği /mnt/parmak klasörüne bağlıyoruz:

sudo mount -t vfat /dev/sdc1 /mnt/parmak

Artık /mnt/parmak dizininin içinden, parmak belleğin içeriğine ulaşabilirsiniz. Tabii ben burada parmak belleğin “sdc1″ olduğunu varsaydım. Bu isim sizde farklı olabilir. Eğer parmak belleğin hangi adla sisteme bağlandığını bilmiyorsanız bunu

sudo fdisk -l

komutuyla öğrenebilirsiniz…

Ancak parmak belleği yukarıdaki komut yardımıyla sisteme bağladığınızda, bellekteki dosyalara yazabilmek için root olmanız gerekir. Eğer parmak belleği okuma-yazma yetkileriyle bağlamak isterseniz şöyle bir komut kullanabilirsiniz:

sudo mount -t vfat -o rw,uid=1000,gid=100,umask=0022 /dev/sdc1 /mnt/parmak

Karmic Koala’daki bu sorunun bir sonraki güncellemelerde düzeltileceğini zannediyorum.

İşinize yaraması dileğiyle…