rstab’ın en son sürümünü incelemek, indirmek ve nasıl kullanacağınızı öğrenmek için http://www.istihza.com/rstab/rstab_modulu.html adresini ziyaret edebilirsiniz.

Bu modül, özellikle reStructuredText ile çalışanların işini bir hayli kolaylaştıracaktır. rstab modülü yardımıyla numaralandırılmış ve numaralandırılmamış tabloların yanısıra, sabit veya değişken sütun genişliğine sahip tabloları da rahatlıkla oluşturabilirsiniz.

İşinize yaraması ümidiyle…

+----------+----------+----------+----------+
| İSİM     | SOYİSİM  | ADRES    | MESLEK   |
+==========+==========+==========+==========+
| Ferhat   | Gider    | İstanbul | Yazar    |
+----------+----------+----------+----------+
| Ahmet    | Erden    | Ankara   | Çevirmen |
+----------+----------+----------+----------+
| Mehmet   | Artır    | İzmir    | Çizer    |
+----------+----------+----------+----------+
| Kezban   | Güler    | Adana    | Mühendis |
+----------+----------+----------+----------+
| Selin    | Güleç    | Bursa    | Öğretmen |
+----------+----------+----------+----------+
| Selim    | Gelir    | İzmit    | Esnaf    |
+----------+----------+----------+----------+

Gördüğünüz gibi, rST tablosu oluşturmak için kol kuvvetini devreye sokmak gerekiyor. rST tablolarının bu durumu nedeniyle ben rST belgeleri hazırlarken olabildiğince tablo kullanmaktan kaçıyorum. Ama geçen gün, yakında istihza.com’a ekleyeceğim bir makale üzerinde çalışırken tablo oluşturmam gerekti. Ben de bunun üzerine bu sorunu kökünden çözecek bir şeyler yapmaya karar verdim ve “rstab” adını verdiğim bir modül yazdım.

rstab modülünü http://www.istihza.com/rstab/rstab-0.1/anakaynak/rstab-0.1.tar.gz adresinden indirebilirsiniz.

Bu modül, bir liste içine demet halinde girilmiş verilerden rST tabloları oluşturur. Nasıl mı? Mesela yukarıdaki tabloyu rstab modülüyle oluşturmak için şöyle bir betik yazmamız yeterli olacaktır:

from rstab import *
 
kişiler = [("İSİM", "Ferhat", "Ahmet", "Mehmet",
                    "Kezban", "Selin", "Selim"),
 
           ("SOYİSİM", "Gider", "Erden", "Artır",
                       "Güler", "Güleç", "Gelir"),
 
           ("ADRES", "İstanbul", "Ankara", "İzmir",
                     "Adana", "Bursa", "İzmit"),
 
           ("MESLEK", "Yazar", "Çevirmen", "Çizer",
                      "Mühendis", "Öğretmen", "Esnaf")
          ]
 
Tablo(kişiler).tablo_oluştur()

Gördüğünüz gibi, ilk iş olarak rstab modülünü içe aktarıyoruz. Kullanım kolaylığı açısından rstab modülünü from rstab import * şeklinde içe aktarabilirsiniz. Modülü içe aktardıktan sonra, tablo içeriğini oluşturacak verileri hazırlıyoruz. Yaptığımız şey esasında basit bir liste oluşturmaktan ibarettir. Her sütunu ayrı bir demet olarak gösterdiğimize dikkat edin. Mesela kişiler adlı listedeki ilk demetimiz şudur:

("İSİM", "Ferhat", "Ahmet", "Mehmet",
 "Kezban", "Selin", "Selim"),

Bu demetin ilk öğesi (yani “İSİM”), sütunun başlığı olacaktır. Geri kalan öğeler ise sütunun geri kalanını meydana getirecek.

Tablo(kişiler).tablo_oluştur()

python3 deneme.py

+----------+----------+----------+----------+
| İSİM     | SOYİSİM  | ADRES    | MESLEK   |
+==========+==========+==========+==========+
| Ferhat   | Gider    | İstanbul | Yazar    |
+----------+----------+----------+----------+
| Ahmet    | Erden    | Ankara   | Çevirmen |
+----------+----------+----------+----------+
| Mehmet   | Artır    | İzmir    | Çizer    |
+----------+----------+----------+----------+
| Kezban   | Güler    | Adana    | Mühendis |
+----------+----------+----------+----------+
| Selin    | Güleç    | Bursa    | Öğretmen |
+----------+----------+----------+----------+
| Selim    | Gelir    | İzmit    | Esnaf    |
+----------+----------+----------+----------+

Artık bu tabloyu kopyalayıp, rst belgelerinizde kullanabilirsiniz. Bu tablo, HTML çıktısında şöyle görünür:

Eğer tablo çıktısını komut satırından kopyalamak yerine bir dosyaya kaydetmek isterseniz şu komutu verebilirsiniz:

python3 deneme.py > tablo.txt

Bu komut, tabloyu tablo.txt adlı bir dosyaya kaydedecektir.

Modülle ilgili sorularınız için kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ulaşabilirsiniz.

Özellikle reStructuredText, belgelendirme çalışmalarıyla uğraşanlar için çok önemli bir araç. Hatta Python programlama dilinin resmi sitesi olan www.python.org‘daki belgelendirme çalışmaları da reStructuredText biçimi kullanılarak yapılıyor. Python geliştiricileri de reStructuredText biçiminde hazırladıkları belgeleri Sphinx adlı yazılım yardımıyla HTML’ye çeviriyorlar. Zaten Sphinx yazılımının geliştiricisi olan Georg Brandl da Python topluluğunun etkin bir üyesi…

Elbette bu önemli konuya istihza.com’da yer vermemek olmazdı. O yüzden Python 2.x bölümüne “reStructuredText ve Sphinx” adlı yeni bir konu ekledim.

Bu konu çok geniş olduğu için henüz tamamlanmadı. Konuları yazdıkça siteye ekleyeceğim. Şimdilik “reStructuredText” ile bir giriş yaptım.

Yeni konu eklemenin yanısıra, Python 2.x bölümünde varolan belgeleri de gözden geçirmeye devam ediyorum. Tabii buna bağlı olarak PDF belgeleri de sürekli olarak tazeleniyor. Yakında istihza.com’da bunun dışında yenilikler de göreceksiniz.

Sevgiler,

istihza

Dilerseniz şimdi size kitap hakkında biraz teknik bilgi vereyim.

Bildiğiniz gibi, istihza.com’daki belgeleri reStructuredText biçiminde hazırlıyorum. Bu sayede tek bir biçimde hazırladığım belgeleri  daha sonra rahatlıkla HTML ve PDF biçimlerine dönüştürerek okurlara sunabiliyorum. Yazıları reStructuredText olarak hazırlamak sitenin güncellenmesi açısından da bana çok büyük bir kolaylık sağlıyor. reStructuredText’in sade ve temiz yapısı sayesinde asıl işe odaklanabiliyorum.

Dediğim gibi, reStructuredText (ya da başka bir ifadeyle “rst”) biçiminde hazırlanmış belgeleri başka biçimlere çevirmek mümkün olabiliyor. Ben bu çevirme işi için, Python geliştiricilerinin de python.org’daki belgeleri hazırlamada kullandığı Sphinx adlı yazılımdan faydalanıyorum. Bu yazılımı, belgelendirme ile uğraşan herkese gönül rahatlığıyla önerebilirim…

KODLAB Yayınları bana istihza.com’daki Python 2.x ve Tkinter bölümlerini kitaplaştırmayı teklif ettikten sonra benden belgeleri .doc biçiminde istedi. Benim Windows bilgisayarlara erişimim son derece kısıtlı olduğu için elbette benim bu belgeleri doğrudan .doc biçiminde hazırlamam mümkün değildi. Ama OpenOffice’te hazırlanan .odt belgeleri .doc olarak da kaydedilebildiği için bu durum ciddi bir sorun teşkil etmedi. İşin daha da güzel tarafı, docutils paketi içinde rst2odt adlı bir betik bulunuyor. Bu betik yardımıyla reStructuredText olarak hazırlanmış belgeleri tek bir komutla .odt’ye çevirebiliyoruz. Bu belgeleri .odt’ye çevirdikten sonra da belgeyi OpenOffice ile açıp başlık, kod bloğu, paragraf ve benzeri özel alanlara istediğimiz stilleri uygulamak mümkün.

OpenOffice bu .odt belgelerini .doc biçiminde de kaydedebildiği için bunları KODLAB’ın istediği şekilde kendilerine teslim ettim. Yalnız bu noktada şöyle bir durum ortaya çıktı. Ben elimdeki rst belgelerini rst2odt betiği yardımıyla .odt’ye dönüştürdükten ve gerekli stilleri .odt belgesine uyguladıktan sonra metni son haline getirmek için doğrudan .odt belgeleri üzerinde çalıştım. Bu sayede epey zaman kazanmış oldum. Çünkü eğer yapacağım değişiklikleri doğrudan rst üzerinde yapsaydım bu belgeleri tekrar tekrar .odt’ye dönüştürüp, tekrar tekrar gerekli stilleri uygulamam gerekecekti.

Bu nedenle KODLAB’a teslim ettiğim belgelerle istihza.com üzerindeki belgeler arasında bazı metin farklılıkları ortaya çıkmış oldu. Örneğin Python 2.x bölümündeki Fonksiyonlar ve Modüller kısımlarını KODLAB’a teslim ettiğim belgelerde baştan aşağı  yeniden yazdım. Ancak istihza.com takipçilerinin endişelenmesine hiç gerek yok, çünkü değiştirdiğim .odt belgelerini tekrar rst’ye dönüştürüp istihza.com’a ekledim ve eklemeye devam ediyorum. Ancak ne yazık ki “odt2rst” diye bir betik bulunmuyor… Aslında bu ada sahip bir betik var, ama bu betik henüz geliştirme aşamasında olduğu için doğru düzgün çalışmıyor. O yüzden .odt belgelerini .rst’ye elle çevirmem gerekiyor. Bu da zaman alıcı bir işlem olduğu için beni biraz zorluyor.

Bu arada hatırlatmama gerek var mı bilmiyorum, ama söyleyeyim: KODLAB’dan çıkacak Python kitabının içindeki bilgilere ücretsiz olarak istihza.com üzerinden erişebilmeye devam edebileceksiniz. Ben istihza.com’daki bu belgeleri eskisi gibi güncellemeye devam edeceğim. Yukarıda bahsettiğim teknik nedenden ötürü site ve kitap arasında oluşan farklılık çok büyük değil. Zaten ben bu değişiklikleri istihza.com’a aktarıyor olduğum için endişelenmenizi gerektirecek bir durum yok.

Bu arada, kitabı hazırlama sürecinde Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nden, istihza.com’daki belgeleri üniversitede verilecek Python derslerinde kullanmak için izin isteyen bir mektup aldım. Elbette ben de kendilerine sitedeki belgeleri istedikleri gibi indirip kopyalayabileceklerini söyledim. Ancak bildiğiniz gibi, istihza.com’daki konuları hazırlarken oldukça “teklifsiz” ve “rahat” bir dil kullanıyorum. Bu belgeleri KODLAB’a teslim etmek üzere hazırlarken bazı yerlerde bu rahatlık meselesinin dozunu biraz kaçırmış olduğumu farkettim… Ben belgeleri KODLAB’ın istediği şekilde hazırlayıp kendilerine teslim ettiğimde KODLAB da bu konuda beni uyardı. Yukarıda dediğim gibi, kitabın üniversite çevrelerinde kullanılma olasılığı da olduğu için, metinlerdeki ses tonunu bir miktar ciddileştirdim. Kitap için yaptığım değişiklikleri istihza.com’a da aktaracağım için, yakın zamanda bu ses tonu istihza.com’a da yansıyacak. Ancak elbette “ciddi” derken “asık suratlı”yı kastetmiyorum. istihza.com’daki bilgiler yine olabildiğince eğlenceli ve herkesin anlayabileceği tarzda sunulmaya devam edecek.

Gelelim kitabın içeriğine…

Sevgili arkadaşlar, istihza.com’daki bütün bilgileri topladığınız zaman ortaya 1000 sayfaya yakın bir belge bütünü çıkıyor. KODLAB’a teslim ettiğim Python kitabında istihza.com’daki Python 2.x ve Tkinter bölümleri yer alıyor. Ayrıca bu iki bölüme ek olarak, sitede “Özel Konular” başlığı altında sunduğumuz bazı makalelere de yer verdim. Ancak bu makalelerin hepsini kitaba almadım. Çünkü KODLAB’a teslim ettiğim kitap şu haliyle bile tam 544 sayfa oldu. Eğer her şeyi kitaba almaya kalksaydım, ortaya hem tuğla gibi, hem de KODLAB açısından haddinden fazla  maliyetli bir kitap çıkmış olacaktı…

Bilirsiniz, eskiden kitap yazarı denince akla oldukça fantastik bir şey gelirdi. Bundan birkaç yıl öncesine kadar kitap yazarları biz okurlar için ulaşılmaz bir konumdaydılar. Yazar kitabı hazırlar ve köşesine çekilirdi. Kitap hakkındaki sorularımız, şüphelerimiz konusunda çaresizdik. Ama bu Python Kitabı’nda durum böyle değil. Kitabın yazarına nereden ulaşacağınızı biliyorsunuz… Kitapta gördüğünüz eksiklikleri ve önerilerinizi bildirmek konusunda yalnız ve çaresiz değilsiniz. Kitapla ilgili herhangi bir sorunuz olması durumunda istihza.com’a başvurabilir, kistihza[at]yahoo[nokta]com adresinden bana ulaşabilirsiniz. Bu arada istihza.com’u da takip etmeyi unutmayın. Çünkü kitap dediğiniz şey statik bir ortamdır. istihza.com ise dinamik…

Dediğim gibi, kitabın içindeki bilgilere (ve hatta daha fazlasına) istihza.com üzerinden ücretsiz olarak da erişebilmeye devam edeceksiniz. Bu kitabı çıkarmamızın amacı kitaptan okumayı sevenlerin isteğine yanıt verebilmek. Eğer kitabı satın alırsanız istihza.com’u maddi olarak desteklemiş olursunuz, ancak tabii ki böyle bir zorunluluk asla söz konusu değil. Kitabı satın almak istemiyor olabilirsiniz, maddi gücünüz kitabı almaya yetmiyor olabilir,  ya da bambaşka sebepleriniz olabilir. Hiçbirine itirazım yok. Bu durumda istihza.com’daki bilgileri site üzerinden veya PDF biçiminde indirerek ücretsiz olarak takip etmeye devam edebilirsiniz. Her zaman dediğim gibi, istihza.com projesinin amacı bilgiye erişimi olabildiğince kolaylaştırmaktır. İnsanları kitabı satın almaya yönlendirmek için istihza.com’un geri bırakılması, güncellemeden kaçınılması kesinlikle söz konusu değil. Önümüzdeki günlerde istihza.com gümbür gümbür büyümeye devam edecek…

Bu kitapla ortaya güzel ve faydalı bir şey çıkarmaya çalıştık. Python programlama diliyle ilgilenen herkesin bu kitapta kendilerine uygun bir şeyler bulabileceğini ümit ediyorum. Böyle bir projeye omuz verdiği için KODLAB’a da teşekkür ediyorum.